Ռուսահայն ու պոլսահայը. Ալեքսանդր Շիրվանզադե (1858-1935)

Ռուսահայերը մի քիչ թյուր պատկերացում ունին Կ. Պոլսի հայության մասին: Տարիների ընթացքում Թիֆլիսի գրողները, սկսած դյուրաբորբոք Գրիգոր Արծրունու «Մշակ»-ից, իրանց ականջներն ընտելացրել են «հոսհոս» ածականին:

Իմաստակներն այսօր էլ երբեմն կրկնում են այդ բառն առանց խղճի խայթի:
Եթե «հոսհոս» նշանակում է թեթևամիտ, հապա ես ի սեր ազգիս կփափագեի Թիֆլիսի և Բաքվի հայությունը տեսնել այնքան թեթևամիտ, որքան Պոլսի հայությունը:
Արդյո՞ք պոլսահայը հոսհոս է այն պատճառով, որ իր մայրենի լեզուն խոսում է այնքան մաքուր, այնքան գեղեցիկ, գիտենալով միաժամանակ մեկից ավելի եվրոպական լեզուներ: Իսկ ռուսահայը խելամիտ է և ծանրաբարո է, որովհետև չգիտենալով իր մայրենի լեզուն, հաճախ չգիտե նաև ոչ մի օտար լեզու կանոնավոր:
Հասարակական վայրերում, ընկերական շրջաններում, թատրոններում և ընտանիքներում պոլսահայը գիտե իրան պահել ավելի վայելուչ, քան ռուսահայը: Զվարթ չէ ռուսահայի չափ, բայց կիրթ է ավելի:

Այո, պոլսահայը չունի ռուսահայի թափը ազգային հանգանակություն անելիս, բայց նա չի ունեցել և նրա միջոցները: Նա իր համեստ հարստությունը վաստակել է փարա-փարա, մրցելով գերմանացիների, անգլիացիների, հույների և հրեաների պես վագրերի հետ:
Ահա ինչու այսօր վաճառականության մեջ նա բյուր անգամ ավելի ճարպիկ է, քան ռուսահայը, և ոչ պակաս բարեգործ, քան նա, և ոչ ավելի ժլատ, քան նա:

(«Օտար վայրերում»)
Կարլ Յալանուզյանի ֆեյսբուքյան էջից

Մեկնաբանություններ